?s'inscrire / Contact / Plan du site / RSS
Bonjour.  01/08/2010,   
Accueil du site > Publications > Imeddaḥen n Tizi n Kulal

Sγur Essaie Nait Maamar

Imeddaḥen n Tizi n Kulal

Date : mercredi 22 juillet 2009 | Auteur : Lyazid | Rubrique : Publications

maj : 2009-07-22 17:49:34 | Permalien : http://kabylei.eu/spip.php?article133
Visites : 56 | Popularité : 1/3=22%    Enregistrer au format PDF  Version imprimable de cet article    partager partager ©

0 vote

Zik yella weγyul n dda Qasi n Tubiret yesdeḥdiḥ γef yiman-is, yettεebbi-yas mraw (10) tikkal deg wass ḥala ma yugi ad yeddem, d awezγi yella melmi s-yenna ay aqerruy-iw, εeggu ur t-yessin.

Imiren ula mi ara yili dda Qasi ger yemdanen yettqadar nezzeh, γas ma llan ttmeslayen γef temsal timeqqranin, ulac tagnit neγ taqṣiṭ ideg ur d-yessekcam ara aγyul-is deg umeslay, ḥala yes-s i yettlejlij. Asmi i tent-id-tenna tgecririt-is, γlin icekkaben-is, ur yezmir ara yakk i tuddma, ira a t-yezzenz neγ a t-yessufeγ seg wexxam. Yenna-yas i temγart-is : Ma ur s-d-tefki ara twenza-s win ara t-yaγen ngum amenzu n yennayer, a t-awiγ metwal Beclul, a s-ḍelqeγ, ahat ad glun yes-s waεraben-nni n Sṭif yeznuzun taεeṭṭart. Ur stufaγ ara ad ttruẓuγ aqeṛṛu-iw amek d wacu is ara yedder umerdiḍ-inna yerna d tagrest m ṣṣmaḍiḥ i d-iteddun. Aγyul ageswaḥ γas akken γlin imeẓẓuγen-is, yesla-yas i bab-is d acu d as-yettheggi. Yenna-yas i wul-is, γas akka d aγyul i lliγ, yessefk a d-afeγ ttawil amek ara rnuγ ussan i d-yegran di liser. Ala, ala tudert ger Lεelma d Lyacir di tlemmast n waεraben isemmamen ur d-rennuγ ara i uqeṛṛu-iw ( A win yeddan d win t-yifen ad yettεanad a t-yaweḍ, wamma win d-nemsawa, ulac wi ara irefden wayeḍ ) “ L.A.M”. Yuker-as i bab-is lγiḍa n teylut d umendayer, yennejla seg udaynin, yeṭṭef abrid n wedrar γer Tizi n Kulal, ira ad yettmeddiḥ dinna di tεebbuṭ n Ǧeṛğeṛ, a d-yessis aγrum-is s iγallen-is ger imerrayen ( ituristen ) yetturaren taḥnaccaṭ n wedfel di Tigejda. Yewweḍ γer yiwet tala i d-yusan zdat taddart n Beclul, yeswa almi d tikli ad yeṭṭerḍeq uεebbuḍ-is, yerfed aqeṛṛuy-is s igenni, iger-d tiγṛi, yessawel :

Ttxil-k ẓẓel-d afus-ik ! Nezga nettwet nessusem. aql-i seddaw tecḍaṭ-ik, ay agellid Belqasem ! γas deg-neγ yettu Yillu, ahat XA fell-aγ yesεa ul. S yes-k aṭṭan-iw ad yeḥlu, ay agellid n Beclul !

Yessuli kan ameslay, yesla i useglef yettaken anzi s anazaε dγa yeḍfer lewhi n wansi i d-yekka wayen i wumi yesla s tikli. Kra isurifen kan almi d-yemlal aṭarus yexcawet, tekfa fell-as ddunit, yeẓẓel deg tlemmast n tebriṭ yeṭṭef. Aγyul : Acuγeṛ akka tessawaleḍ i tmettant ay aqjun, yak ur tekcimeḍ ara εemrayen ?

Aṭarus : Ahbuh ay ameddakel, kfan wussan-nni ideg ttṣeggideɣ ula d izan war uguren. A tura dayen, tfut-iyi temẓi, kkawen ifadden-iw, mačči am zik mi akken s-sserwaγ i bab-iw tuṭṭfa n tsekrin d wayen nniḍen di ṣṣyada, mi yella ibeṭṭu yid-i ula d tacriḥt-is, ur d iy-yettak ara kan iγsan tetten yeqjan-nniḍen yerna yessawal-iyi ddigurdi. Lemmer ur d-ssnesreγ ara idaṛṛen-iw, ata yekkes buḥbel-iw yakan. Ihi γas akka temneε tqeṛṛut-iw i tmettant, maca amek ara ssinfeɣ i laẓ ? Amek zemreγ a d-afeγ tawuri ideg a d-ḥelliγ ulamma d talqimt n weγrum ? Aγyul : Nniγ-ak ! Kker kan γef yiman-ik ad tedduḍ yid-i γer Tizi n Kulal, a tt-nurar d imeddaḥen γef yiman-nneγ ! Nekk ad kkateγ lγiḍa n teylut, kečč d amendayer, a d-nessis tafunast d yelli-s, d awezγi a d-yezzi laẓ fell-aneγ. Aṭarus iḥulfa amzun yella anwa i t-id-yessufγen seg telqaεt n lbir, teffeγ fell-as tikti akken yessefk, s unecṛeḥ n wul i yekker yezwi taεrurt-is, yedda yid-s. Ur lḥin ara aṭaṣ mmugren amcic s wudem tuli tewṛeγ am tin yettalin udmawen n at laxert, Leḥnak jjxen yakk d wallen nexrent. Aγyul : D acu n lḥif-agi d-yeγlin fell-ak a win imeccḥen ḥala deg tamart-is segmi a d-yali wass ? Amcic : D kečč a lerbaḥ ! Ula d nekk ẓriγ ḥala zzwayel i yessnen i wesfuğğeε, sennig leγbaṛ ur yezmir ara ugudu a d-yarew tamment. Imi tettnadiḍ ad tezreḍ tidet, ata ihi wayen yellan a γlulu : Tura teğğa-yi temẓi, tuγmas-iw akk γlint, ihi smenyafeγ kra ara yekk wass ḥala tiγimit γef yiri n lkanun, mačči am zik mi neṭṭgeγ am lebraq γef iγerdayen, mi akken mḥiγ akk zerriεa-nsen seg wexxam. Tura imi ṭṭfeγ tiγmert, ur zmireγ i kra, tewwi-yi-d lalla ger wallen-is, tεewwel a yi-tejjijjeq, ad tefk aqeṛṛu-w d asfel, ihi kkiγ-d tawwurt, rewleγ-d. Timeccacin-iw ssmenεeγ-tent-id, maca, ur ẓriγ anida ad rreγ ixef-iw tura, i tagi mačči d tawaγit ? Aγyul : Kečč allen-ik d tiẓerqaqin, zemrent a γ-d-ttakent tafat ula deg yiḍ yerna tessneḍ-as i εawaz. Kker kan ad tedduḍ yid-neγ γer Tizi n Kulal ad nmeddeḥ akken s umata, ayen d-nessas a t-nebḍu, ad neṣṣeṛ tagnit ! Amcic ur yezzi, ur yenniḍ, din din yenṭeḍ deg-sen am ddkir, yedda yid-sen. Akken zegren akin i Mayu ( Imecdalen), yefka-ten webrid zdat yiwen uεecciw n yezgaren, walan ayaẓiḍ yulin s ufella n tewwurt n wemṛaḥ-is mi d-yessufeγ akk agerjum-is, itedden s wafud amzun teqqes-it yemma-s n teqreḥ deg wul. Aγyul : Tesεuẓẓgeḍ-aγ s leεyaḍ-ik, d acu d ujenniw-agi i k-yewwten ? Yak ur qqerṣen ara imurar n uqeṛṛuy-ik ? D acu tettgezzineḍ akka ? Ayaẓiḍ : Ma nniγ-ak ttkacafaγ, ttkacafaγ, kkateγ ula deg waccaren-iw yerna ẓriγ azekka ad tgerrez tegnawt. Azekka d ass n westeεfu, ulac tawuri, at waxxam ad sεun inebgawen, lalla attan tettheggi ad wwent yes-i lemṛaqi. γef wayen i d-ssufγeγ iẓuran n temgerṭ-iw s leεyaḍ, riγ ad kkseγ s wannect-a acayaḍ d uḥaṛuq-agi yekkren deg wul-iw. Aγyul : Amek a bu uqerru azeggaγ, d acu d-teqqareḍ akka ? Tzemreḍ ad tafeḍ anda i k-yehwa ayen yifen tamettant, yya-d kan ihi ad tedduḍ yid-neγ γer Tizi n Kulal ad tmeddḥeḍ ula d kečč γef yiman-ik ! Agerjum atan tugareḍ Ṣaleḥ Weεmeṛ , meqqar s yes-k ad nekkes lxiq i widak a γ-d-yefken tameẓẓuγt ma yehwa-yak ad tbegseḍ agus, a d-tessiseḍ aγrum-ik. Ayaẓiḍ ulac akk anida yezmer ad yaf asumer ( proposition ) am winna, yedda yid-sen war alluy d uṣubbu. γas akken iḍarren-nsen kecmen adrar, jban akin i Tigejda, iḍ deg webrid i ten-yeṭṭef. Zzin-as-d i yiwet tkerruct d-mlalen γef yiri n webrid uγen, yal wa yeṭṭef amḍiq-is γuṛ-s akken i t-iwulem, ran ad sεeddin dinna iḍ-nni. Aγyul d uṭarus ẓẓlen seddaw n tkerruct, amcic yeckunteḍ γef yiwen ufurek ma d ayaẓiḍ yuli almi d tacebbubt. Kra n tegnit kan almi iwala uyaẓiḍ tiftilin ttdeqdiqent deg yiwen wemḍiq i wumi ssawalen yemdanen aswel. Amḍiq-agi yusa-d ddaw Tigejda, yelha aṭas i tukksa n lxiq ama di tegrest neγ deg unebdu. Akken yessaweḍ uyaẓiḍ isali n teftilin i iwala i imeddukal-is, yenna-yasen weγyul : Yyaw kan ihi ad nernut tikli ar dahin, ahat d kra n wexxam wahi, dagi d yir amḍiq i tguni ! Aṭarus : Ladγa ma nerna nufa ulamma d kra n yeγsan a ten-jqejqeγ, asekkur, timellalin. Teddun, ttimγurent taftilin-nni zdat wallen-nsen, ḍefren lewhi-nsent almi d-ufan iman-nsen zdat yiwen lbeṛğ amaynut annect-ila-t. Aγyul iḍal si ṭṭaq s uεenqiq-is aγezzfan akken ad iwali d acu yellan. Ayaẓiḍ : Aha fru-yaγ-tt-id, ini-yaγ-d d acu twalaḍ a ddin qessam-ik ! Aγyul : Tirbutin n yal d lewqam n wučči d tissit, yal tarbut zzin fell-as imakraḍen, meccḥen seg tiẓeṭ yellan deg-s s tawant d westummen. Ayaẓiḍ : Ah ya ssiεqa ! D nekkni i wumi d-tewwi ad nessider kra deg yimawen-nneγ, aql-aγ njaf si laẓ. Aγyul yecna-yas-d kra n imeslayen seg tizlit n umedyaz-nneγ, yenna-yas : “ Mdel tiṭ-ik tuγaleḍ, ammer a k-id-nessaki !”. Uγalen myesmuqalen akken ma llan, yal wa yessaked wayeḍ s allen-is, gzan, ḥulfan akk yessefk a d-afen kra n ttawil akken ad snejlin imakraḍen-nni. “ win yettnadin, yettaf daγen”, ula d nutni ufan-d tikti-agi :

- Aγyul yessuli idaṛṛen-is imezwura almi d ṭṭaq.
- Aṭarus ineggez γef teεrurt n weγyul.
- Amcic yeckunteḍ almi yewweḍ γer nnig tzagurt n weqjun.
- Ayaẓiḍ d-yegran d aneggaru, yessrafeg, yuli γef uqeṛṛu n wemcic, ssulin taqebbet n Eiffel ( Tour Eiffel ).

Akken ṣeggmen imeddaḥen n Tizi n Kulal iman-nsen akken iwata, serrḥen i igerjyam-nsen, uqmen-asen i imakraḍen-nni tamuffirt n usefqeε s ccna n akappella. Suγen γef yiwet tikkelt : Aγyul yesmermiḥ, aqjun yesseglaf, Amcic yesmiεεiw ma d ayaẓiḍ yerra-tt i tuddna. Imcumen-nni n imakraḍen wa yedduqes, wa yefrawes, wayeḍ yettlejlij, ulac win inudan deg-sen aqerruy-is yufa-t imiren. Wa yeqqaṛ-asen d iεessasen, wayeḍ d lejnun, kra d tiwkilin, llan ula d widak iγilen d at laxert i d-yekkren. Yekker-itt hetwel, s timdeḥḥest i yeffγen si tewwurt, yal wa yekkat amek ara yessenser idaṛṛen-is d amezwaru. Imakraḍen ffγen d tewwurt, imeddaḥen rẓan ṭṭaq kecmen s tazzla, rsen-asen i wučči d tissit-nni almi ur zmiren ara ad ssemḥiḥden iman-nsen, ččan sennig tawant, amzun aseggas mačči ssadren kra n telqimt seg imawen-nsen. Akken ssulin aεlaf, tuffẓa, tuččit, anγab d tissit, ssexsan tiftilin, yal wa yessers iγsan-is akken yennum d wakken iḥemmel ad yeṭṭes. Aγyul yeẓẓel zdat n tewwurt γef usaγuṛ, aqjun deffir tewwurt, amcic γef yiri n lkanun i lḥemman ma d ayaẓiḍ yuli γef yiwen ufurek n tneqlet d-yeknan s axxam. Tagnit tamecṭuḥt kan tewwi-ten tnafa akken llan, kecmen asif n wudi d tamment. Imakraḍen-nni nnejlan metwal tamurt n igawawen, d tikli wwḍen taddart n Buεednan, ula d imḍebbeṛ-nsen yezmer ad yili n dinna. Taddart-agi n Buεednan d yiwet seg tuddar n lεerc Ibudraren, tusa-d di tγiwant n Muḥya “ A nnger-im a taγeddiwt !”. Akken d-walan si yiwet tiγilt n wedrar xsint teftilin di lbeṛğ-nni, yenna-yas yemḍebber n imakraḍen i yiwen Σemran gar-asen : atan xsint teftilin di lbeṛğ, aweḍ kan a Tafat n ddin γer dahi ! Kečč n dagi tessneḍ yakk iberdan, tessneḍ tamurt, mačči am wigi d-newwi yid-neγ si Lezzayer tamaneγt n yedles aεrab ad sbuḥrun idaṛṛen-nsen di timiṭ n Ǧerğer. Ssefqed kan s lexmata akken tezgiḍ tettgabareḍ tiγaltin am wuccen, wali ma ffγen lejnun-nni neγ ala ! Tafat n ddin yuγ-as awal am tnamit, akken yewweḍ γer din, yuẓ γer zdat n lbeṛğ, yefka tameẓẓuγt-is tazwara, yufa teγli-d tsusmi, izi ma iεedda-d yezmer wemdan a s-isel. Yekcem s axxam, yerra γer texxamt n usewwi, segmi ttirriqent wallen n wemcic γef yiri n lkanun, iγil-itent d isufa, yekna γur-sent akken ad yesmendeg s uṣuḍu. Amcic uḥṛic yessenta-yas taccarin-is deg wudem-is, yegzer-it akken yessefk, yeğğa-yas-d tiγerṣi ur jebbṛent tfawtin. γas akken teqṛeḥ n wegzar d lfeqεa iγef ur yebni, yeεreḍ wemcum ad yessemneε idaṛṛen-is, yewweḍ kan γer tewwurt, yeffeγ-as-d weqjun iεemmej deg-s nnig tgecrirt-is, yeččur-d iεenfuren-is d tacriḥt n umessaḍ-is. Yewweḍ s afrag, yekker kan ad yazzel, imekken-as-d weγyul s idaṛṛen-is ineggura s aεrur-is, iṣekkek-it-id, yefka-yas-d tiγrit am tidak yettak Brusli ( Bruce Lee ) i widak yettnaγen mgal-ines deg isura-s n lkarati, yesdegdeg-as akk iγsan-is. Ma d ayaẓiḍ d-yeffeεfaεen si tnafa seg usuγu d wesmermeγ n Tafat n ddin, yessummel-it s tuddna-s, am win yessekren fell-as ṭayhuh, yessawel s wafud : Qiqqiεεεεεεuuuuuuuuuuu !!! Tafat n ddin yeẓmeḍ neγ yekmes akk iman-is, iserreḥ d tazzla am waḍu, yewweḍ kan s imḍebber-is, yenna-yas : A Tawaγit, a tawaγit-nneγ ! Lbeṛğ-nneγ tura yettwazdeγ yerna mačči d kra. Ufiγ-n yiwet teryel, tegzer-iyi-d yakk udem-iw s waccaren-is yugaren imegran. Zdat wexxam yettεassa yiwen uεessas s lmus deg ufus, yessenta-yi-t-id deg umessaḍ-iw, yewwi amur-is. Deg wefrag teẓẓel kra n lḥiyya d taberkant teγli-d deg-i s iqjemyar s azagur, ula γef lqermud iεejjeṛ yiwen n bab igenwan-nsen, yettεeggiḍ-d, yeqqaṛ-asen : Awit-t-id γer dagi uεeffrit, uεefniḍ-nni ! Ssiwḍet-iyi-t-id s ifassen-iw lmettwet ! Ihi tura, ḥala tarewla i d iyi-d-yessmenεen. Seg yimiren ur uγalen imakraḍen zzin γer lbeṛğ-nni si tugdi, ma d imeddaḥen εezzben-as dinna akken iwata, ufan iman-nsen nezzeh, uγalen ur zmiren ara yakk ad ğğen axxam am winna.

Tiririn sγur Essaid Ait Maamar seg talmanit n tmacahut "Die Bremer Stadtmusikanten"







Répondre à cet article

?s'inscrire | Les auteurs | agenda | Contact | Plan du site | Syndiquer tout le site | Rechercher | Haut de page
© 2010 Kabylei.Eu | SPIP | Réalisation : aqvayli.com | Management : Lyazid